दक्षिण कोरियामा कुकुरको मासु प्रतिबन्धपछि बाख्राको मासु लोकप्रिय, नेपालले च्याङ्ग्रा, भेँडाबाख्राको मासु निर्यात गर्न सक्ने सम्भावना
सोल, दक्षिण कोरिया — गर्मीको समयमा शरीरमा शक्ति दिने परिकारका रूपमा चर्चित कुकुरको मासु अब दक्षिण कोरियामा पूर्णरूपमा प्रतिबन्धित हुने भएको छ। सरकारले सन् २०२७ फेब्रुअरीदेखि कुकुरको मासु काट्ने र बेच्ने कार्यमा पूर्ण रोक लगाउने निर्णय गरेपछि त्यहाँका रेस्टुराँहरूले बिस्तारै वैकल्पिक परिकारतर्फ मोड लिएका छन्। अहिले धेरैले बाख्राको मासुबाट बनेका सुप र परिकार बेच्न थालेका छन्।
परम्परागत रूपमा “पुयांग शिक” नामक सुप कुकुरको मासुबाट बनाइन्थ्यो। जनविश्वास थियो कि यसले गर्मीको मौसममा शरीरलाई पुनर्जागृत गर्छ। तर पछिल्लो केही दशकयता कुकुरलाई साथीजन्य जनावरको रूपमा हेर्ने संस्कार बलियो हुँदै गएपछि कुकुर मासु खाने अभ्यास विवादमा परेको हो।
सरकारको नयाँ नीति अनुसार, कुकुर मासुको व्यवसायमा आबद्ध व्यवसायीहरूलाई तीन वर्षको समय दिइएको छ, जसबीच उनीहरूले आफ्नो कारोबार वैकल्पिक परिकारहरूमा रूपान्तरण गर्नु पर्नेछ। अहिले धेरैजसो रेस्टुराँले बाख्राको मासुलाई सुरक्षित र सामाजिक रूपमा स्वीकार्य विकल्पका रूपमा अपनाइरहेका छन्।
एक रेस्टुराँ सञ्चालिका भन्छिन्, “अगस्टदेखि म केवल बाख्राको मासुबाट बनेका परिकार मात्रै बेच्नेछु। बाख्राको मासु पनि कुकुरको जत्तिकै पोषणयुक्त हुन्छ।”
पोषणविद्हरूका अनुसार, कालो कोरियन बाख्राको मासुमा उच्च मात्रामा प्रोटिन र कम बोसो हुन्छ। यसमा क्याल्सियम, फस्फोरस, म्याग्नेसियम र जिंकजस्ता खनिज पनि भरपूर मात्रामा पाइन्छ। यो मासु विशेषतः स्तनपान गराइरहेका महिलाहरू, वृद्धवृद्धा र ऊर्जा आवश्यक परेका मानिसहरूका लागि उपयोगी मानिन्छ।
तर माग बढे पनि आपूर्तिको पक्ष कमजोर छ। सन् २०१९ देखि २०२४ सम्म दक्षिण कोरियामा पालेका बाख्राको संख्या झण्डै २६ प्रतिशतले घटेको छ। यसको प्रमुख कारण उच्च पालन खर्च र बाख्राको मृत्युदर बढी हुनु हो। त्यसैबीच, बाख्राको मासुको आयात भने झण्डै पाँच गुणाले बढेको छ। हालको अवस्थामा अधिकांश बाख्राको मासु अष्ट्रेलियाबाट आयात गरिन्छ।
नेपालले च्याङ्ग्रा, भेँडाबाख्राको मासु निर्यात गर्न सक्ने सम्भावना
यस सन्दर्भमा नेपालका लागि पनि एउटा नयाँ अवसर देखा परेको छ। नेपालको हिमाली क्षेत्रमा पाइने च्याङ्ग्राको मासु, साथै भेँडा र बाख्राको मासु गुणस्तरीय र जैविक भएको कारणले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आकर्षक मानिन्छ। दक्षिण कोरियामा बाख्राको मासुको माग तीव्र रूपमा बढ्दो छ, र स्थानिय उत्पादनले त्यो पूर्ति गर्न नसक्ने स्पष्ट संकेत देखिएको छ। यस्तो अवस्थामा नेपालले आफ्नो उच्च गुणस्तरीय च्याङ्ग्रा र भेँडाबाख्राको मासु निर्यात गर्न सक्ने सम्भावना उल्लेखनीय देखिन्छ।
नेपालमा बाख्रा तथा भेँडा पालन ग्रामीण अर्थतन्त्रको आधारस्तम्भ हो। तर, पशुजन्य उत्पादनको प्रशोधन, प्याकेजिङ, क्वारेन्टिन सुविधा र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डमा आधारित निर्यात संरचना अझै सुदृढ हुन बाँकी छ। यदि सरकारले कूटनीतिक पहलका साथ पशुजन्य निर्यातको ढोका खोल्ने कार्यलाई प्राथमिकता दियो भने दक्षिण कोरियाको खुल्दै गएको बजारमा नेपालले स्थायी उपस्थिति बनाउने सम्भावना प्रबल छ।
१६ वर्षदेखि बाख्रा पाल्दै आएका कोरियाली किसान चु गोतान भन्छन्, “बाख्राको मासु महँगो पर्छ, तर हामी यसको मूल्य घटाउने प्रयासमा छौं ताकि सबैले सेवन गर्न सकून्।”
उनले आफैँले सञ्चालन गरेका दुई रेस्टुराँहरूमा ग्राहकहरूलाई बाख्राको मासु चाख्न दिने अवसर दिएका छन्। उनी भन्छन्, “सही खानपान व्यवस्थापनले बाख्राको स्वाद धेरै नर्म हुन्छ, र विविध परिकारमा सजिलै प्रयोग गर्न सकिन्छ।”
एक ग्राहक भन्छन्, “यो त कुकुरको मासुभन्दा स्वादिलो लाग्यो। शरीरमा तातोपन र ऊर्जा थपिन्छ।”
दक्षिण कोरियामा अब परम्परागत मानिने कुकुर मासु विस्तारै इतिहास बन्दै गएको छ। यसको सट्टा बाख्राको मासु सामाजिक रूपमा स्वीकृत र नैतिक विकल्पको रूपमा अगाडि आएको छ। यसले नेपालजस्ता हिमाली कृषि प्रणाली भएका देशहरूलाई आफ्नो जैविक उत्पादन विश्व बजारमा पु¥याउने नयाँ ढोका खोलिदिएको छ। सरकारले आवश्यक नीति, पूर्वाधार र व्यवसायिक सहजीकरण सुनिश्चित गरेमा च्याङ्ग्रा, भेँडा र बाख्राको मासुले नेपाली अर्थतन्त्रमा उल्लेखनीय योगदान दिन सक्छ।
