पनौती / काभ्रेपलान्चोक
पोषणमैत्री स्थानीय शासन घोषणा गर्न पनौती नगरपालिका लागिपरेको छ । यस अघि वि.सं. २०७८ असार ३० गते बालमैत्री नगर तथा वि.सं. २०८१ भाद्र २९ गते बालश्रम मुक्त नगर घोषणा गरिसकेको पनौती नगरपालिका अब नगरपालिकाले नागरिकको पोषण अवस्था सुधार गर्ने उद्देश्यसहित पोषणमैत्री स्थानीय तह घोषणा गर्ने दिशामा ठोस कदम अघि बढाएको छ।
सोही क्रममा पनौती नगरपालिका वडा नं. ५ द्वारा पोषणमैत्री स्थानीय शासनको नीतिगत व्यवस्था, प्रक्रिया, कार्यान्वयन, अवलम्बन तथा घोषणा प्रक्रिया सम्बन्धी वडा स्तरीय नीतिगत अभिमुखीकरण कार्यक्रम (बिहिवार) सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ।
कार्यक्रममा पनौती नगरपालिका वडा नं. ५ का जनप्रतिनिधि, विभिन्न राजनीतिक दलका प्रतिनिधि, स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, पशुपन्छी, खानेपानी तथा सरसफाइ, महिला तथा बालबालिका क्षेत्रसँग सम्बन्धित सरोकारवाला निकायहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।
कार्यक्रममा नेपाल सरकारद्वारा स्वीकृत ‘पोषणमैत्री स्थानीय शासन कार्यान्वयन कार्यविधि, २०८०’ का नीतिगत प्रावधान, कार्यान्वयन प्रक्रिया र स्थानीय तहको भूमिकाबारे विस्तृत जानकारी दिइएको थियो ।
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ को दफा १२ (झ) अनुसार महिला तथा बालबालिकाको कुपोषण न्यूनीकरण, रोकथाम, नियन्त्रण र व्यवस्थापनसम्बन्धी स्थानीय तहको अधिकार प्रयोगलाई प्रभावकारी बनाउन कार्यविधिले सहजीकरण गर्ने व्यवस्था गरिएको जानकारी गराइको थियो ।
नेपाल सरकारले पोषणमैत्री स्थानीय शासन मूल्याङ्कनका लागि कुल ४९ वटा सूचक निर्धारण गरेको छ। ती सूचकहरूमध्ये स्वास्थ्य क्षेत्रमा १६, शिक्षा क्षेत्रमा ६, महिला तथा बालबालिका क्षेत्रमा ५, खानेपानी तथा सरसफाइ क्षेत्रमा ५, कृषि क्षेत्रमा ४, पशुपन्छी क्षेत्रमा ३ तथा शासकीय व्यवस्थापन क्षेत्रमा १० वटा सूचक रहेका छन्।
कार्यक्रममा वडा भित्रका सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालय, खानेपानी समिति, महिला सहकारी, टोल विकास समिति, जनप्रतिनिधि तथा विभिन्न राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो। सहभागीहरूलाई नीतिगत व्यवस्था, नीति प्रक्रिया र व्यवहारिक रूपमा सूचक कार्यान्वयन गर्ने तरिकाबारे राष्ट्रिय सहजकर्ता बिष्णु प्रसाद चौवेले सहजीकरण तथा अभिमुखीकरण गरिएका थिए ।
कार्यक्रमकै क्रममा पोषणमैत्री स्थानीय शासन घोषणा गर्ने उद्देश्यसहित वडा स्तरीय सहजीकरण तथा कार्यान्वयन समिति गठन गरिएको छ। वडा अध्यक्ष विनोद खत्री को अध्यक्षतामा ८ सदस्यीय समिति गठन भई निर्धारित समयभित्र बैठक बसेर सूचक कार्यान्वयन प्रक्रिया अघि बढाइने प्रतिबद्ध गरिएको छ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै पनौती नगरपालिकाका प्रमुख रामशरण भण्डारी ले पोषणमैत्री स्थानीय तह घोषणा केवल औपचारिकतामा सीमित नराखी यसको दिगोपना र प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताए। उनले पोषण बहुक्षेत्रीय विषय भएकाले स्वास्थ्य, शिक्षा, खानेपानी, कृषि, महिला तथा बालबालिका लगायत सबै सरोकारवाला एकजुट भई योजनाबद्ध रूपमा कार्यान्वयनमा लाग्नुपर्नेमा जोड दिएक छन् । साथै पोषणमैत्री स्थानीय शासनले बालबालिका, महिला तथा समग्र समुदायको जीवनस्तर सुधार गर्दै स्वस्थ, सक्षम र उत्पादनशील नागरिक निर्माणमा दीर्घकालीन योगदान पुर्याउने उनको विश्वास थियो ।
पोषणमैत्री स्थानीय शासनको नीतिगत व्यवस्था, प्रक्रिया, कार्यान्वयन, अवलम्बन तथा घोषणा प्रक्रिया अगाडि बढाउने सम्बन्धि सामुहिक प्रतिबद्धता समेत गरिएको थियो । आगामी २०८३ साल फागुन मसान्तसम्म पोषणमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा गर्ने संकल्प वडा न ५ ले गरेको छ ।
