ललितपुर
नेपाली कांग्रेसका सहमहामन्त्री तथा ललितपुर–१ का प्रतिनिधि सभा सदस्य उदय शमशेर राणा अध्ययन, संगठन र शासन–अनुभवको त्रिवेणी बोकेका समकालीन नेपाली राजनीतिका प्रभावशाली नेतामध्ये एक हुन्। ऐतिहासिक राणा परिवारको राजनीतिक पृष्ठभूमिमा जन्मिएका उनले विद्यार्थी आन्दोलनदेखि राज्य सञ्चालनको तहसम्म निरन्तर सक्रिय राजनीतिक यात्रा तय गरेका छन्।
२७ फेब्रुअरी १९७० मा जन्मिएका राणा पिता सगर एसजेबी राणा र माता इन्दिरा राणाका सुपुत्र हुन्। सार्वजनिक जीवनमा संलग्न परिवारमा हुर्कँदै उनले सानैदेखि नेतृत्व, शासन र राष्ट्रिय राजनीतिप्रति चासो विकास गरेका थिए।
उनकी जीवनसाथी उर्वशी सिंह राणा हुन् भने दुई छोराहरू आयुष एसजेबी राणा र समर एसजेबी राणा छन्।
राणाले प्रारम्भिक शिक्षा जावलाखेलस्थित St. Xavier’s School बाट लिए। माध्यमिक शिक्षा दार्जिलिङको St. Joseph’s College (North Point) र हाईस्कूल भारतकै The Lawrence School, Sanawar बाट पूरा गरे।
उच्च शिक्षा अन्तर्गत दिल्ली विश्वविद्यालयअन्तर्गत St. Stephen’s College बाट स्नातक र अमेरिकाको Cornell University बाट स्नातकोत्तर गरेका उनले “नेपालको परराष्ट्र नीति: भारत र चीनसँगको सम्बन्ध” विषयमा शोधकार्य गरेका थिए। यसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र कूटनीतिक सन्तुलनबारे गहिरो अध्ययन गरेको नेताका रूपमा चिनाएको छ।
विद्यार्थी जीवनमै पञ्चायत व्यवस्थाविरुद्ध सक्रिय भएका राणा नेपाल विद्यार्थी संघ (दिल्ली) का पहिलो अध्यक्ष बने। यस चरणले उनको लोकतान्त्रिक आन्दोलनप्रतिको स्पष्ट प्रतिबद्धता देखायो।
नेपाल फर्किएपछि उनले संगठन निर्माणलाई प्राथमिकता दिँदै नेपाल तरुण दलको जिल्ला नेतृत्व सम्हाले र २०१२–२०१६ मा केन्द्रीय अध्यक्ष बने। तरुण दलको नेतृत्वकालमा उनले युवा परिचालन, लोकतान्त्रिक मूल्य र संगठन सुदृढीकरणमा सक्रिय भूमिका खेलेका थिए।
युवा संगठनको सफल नेतृत्वपछि राणा नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमितिमा प्रवेश गरे। पार्टीको १४औँ महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य र दोस्रो विशेष महाधिवेशनबाट सर्वसम्मत सहमहामन्त्री निर्वाचित हुँदै उनी कांग्रेसको शीर्ष नेतृत्वमा स्थापित भए।
पार्टीभित्र पुस्तान्तरण, नीति–आधारित राजनीति, आर्थिक आधुनिकीकरण र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सन्तुलनबारे उनले निरन्तर धारणा राख्दै आएका छन्।
राणा २०१३ र २०२२ मा ललितपुर–१ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचित भए। संसद्को अर्थ समितिमा सदस्य रहँदा वित्तीय क्षेत्र सुधारसँग सम्बन्धित महत्वपूर्ण कानुन निर्माण प्रक्रियामा सक्रिय रहे।
सार्वजनिक खरिद ऐन, बैंक तथा वित्तीय संस्था ऐन (BAFIA) र सहकारी ऐन सुधारका उपसमितिहरूमा उनको भूमिका उल्लेखनीय मानिन्छ।
२०१७–२०१८ मा अर्थराज्यमन्त्री हुँदा वित्तीय प्रणाली सुदृढीकरण, आर्थिक सुशासन र नीतिगत सुधारका पक्षमा काम गरेको उनको कार्यकालको विशेषता मानिन्छ।
Cornell University मा गरेको परराष्ट्र नीतिसम्बन्धी शोधकार्यले उनलाई अध्ययनशील र अन्तर्राष्ट्रिय दृष्टि भएका नेताका रूपमा स्थापित गरेको छ। नेपाली तथा अङ्ग्रेजी पत्रपत्रिकामा उनका विश्लेषणात्मक लेख प्रकाशित छन्।
उनी नेपाल सुटिङ संघका सल्लाहकारका रूपमा खेलकुद क्षेत्रसँग पनि जोडिएका छन्।
ललितपुर–१ मा पूर्वाधार विकास, शिक्षा, आर्थिक अवसर विस्तार र स्थानीय आवश्यकतामा केन्द्रित पहलमार्फत उनले सक्रिय जनप्रतिनिधिको छवि बनाएका छन्। संसदीय अनुभव, नीति ज्ञान र अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनको संयोजनले उनलाई कांग्रेसभित्र सम्भावनाशील र भविष्य उन्मुख नेतृत्वका रूपमा स्थापित गरेको छ। उदय शमशेर राणा बाल्यकालदेखि राजनीतिक संस्कारमा हुर्किएर विद्यार्थी आन्दोलन, युवा संगठन, पार्टी नेतृत्व, संसद् र सरकारसम्मको बहुआयामिक अनुभव हासिल गरेका नेपाली कांग्रेसका प्रमुख नेता हुन्। अध्ययन, संगठन र शासन अनुभवको संयोजनले उनलाई समकालीन नेपाली राजनीतिमा नीतिमुखी, सन्तुलित र भावी नेतृत्वका रूपमा स्थापित गर्दै लगेको देखिन्छ।
