पनौतीमा संस्कार शिक्षा अभियान, संस्कारयुक्त विद्यार्थी निर्माणतर्फ स्थानीय सरकारको पहल

पनौती / काभ्रेपलान्चोक

पछिल्लो समय प्रविधिको तीव्र विस्तारसँगै विद्यार्थीहरू शैक्षिक रूपमा सक्षम बन्दै गए पनि सामाजिक व्यवहार, अनुशासन र मानवीय संवेदनशीलतामा कमी देखिन थालेको चिन्ता बढिरहेका बेला पनौती नगरपालिकाले विद्यालय तहमै “नैतिक तथा मानव मूल्य एवं परम्परागत जीवनोपयोगी शिक्षा” अभियान सुरु गरेको छ ।

नगरपालिकाको शिक्षा, युवा तथा खेलकुद शाखाको आयोजनामा सुरु भएको दुई दिने तालिम तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम वैशाख ३१ गतेदेखि जेठ १ गतेसम्म सञ्चालन भएको थियो । कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य विद्यालयमा अध्ययनरत  विद्यार्थीहरूमा विद्यालयका शिक्षकहरु मार्फत नैतिकता, अनुशासन, संस्कार र जीवनोपयोगी व्यवहार विकास गर्नु रहेको कार्यक्रममा जानकारी गराइएको थियो ।

कार्यक्रम उद्घाटन गर्दै नगर प्रमुख रामशरण भण्डारीले आधुनिक शिक्षा प्रणालीसँगै नैतिक शिक्षा र मानवीय मूल्यको विकास अपरिहार्य बनेको बताए । आजको शिक्षा अंकमा मात्र सिमित हुनु नहुने शिक्षकको जिम्मेवारी  परीक्षा उत्तीर्ण गराउने मात्र नभई जिम्मेवार र समाजप्रति उत्तरदायी नागरिक तयार गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनले बताए  ।

“नैतिक शिक्षा र जीवनोपयोगी सीपबिना शिक्षाको उद्देश्य पूर्ण हुँदैन,” मेयर भण्डारीले भने, “विद्यार्थीलाई ज्ञानसँगै चरित्र निर्माणमा सक्षम बनाउनु आजको आवश्यकता हो ।”

उनले शिक्षकहरूलाई पाठ्यपुस्तकको सीमाभन्दा बाहिर निस्केर विद्यार्थीको व्यवहार, सोच र चरित्र निर्माणमा सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गरे । साथै, शिक्षक, अभिभावक र समाजबीच सहकार्य बलियो भए मात्र सकारात्मक संस्कारयुक्त पुस्ता तयार हुन सक्ने उनले बताए ।

कार्यक्रममा उनले समाजमा बढ्दो दुव्र्यसन, हिंसा र अनुशासनहीन गतिविधिप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै विद्यालय तहदेखि नै नैतिक शिक्षामा जोड दिनुपर्ने आवश्यकता रहेको दावी गरे । उनका अनुसार स्थानीय तहले शिक्षा सुधारसँगै संस्कार र व्यवहारिक शिक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दै विभिन्न कार्यक्रम अघि बढाइरहेको छ ।

त्यस्तै उपप्रमुख गीता बञ्जाराले विद्यार्थीलाई सानै उमेरदेखि नैतिकता र सामाजिक उत्तरदायित्वबारे शिक्षित गर्न सके मात्र सभ्य समाज निर्माण सम्भव हुने बताइन् । उनले विद्यालय, अभिभावक र समुदायको साझा प्रयासले मात्र यस्तो लक्ष्य प्राप्त गर्न सकिने उल्लेख गरिन् । आदार सत्कार तथा आफ्ना चालचलन र परम्परा प्रति विद्यार्थीले ज्ञान पाउनै पर्ने उनको भनाई थियो ।

कार्यक्रममा नगरभित्रका सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालयका ४३ जना बढि शिक्षकहरूको सहभागिता रहेको थियो । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नोखीराम ओलीले धर्म, प्रकृति,मानवव्यहारको साक्षत्कारबाट मात्र संस्कार जन्महुने र त्यसले मानव समाजलाई व्यवस्थित बनाउने बताउँदै घरपरिवार विद्यालयका तल्लो कक्षाबाट नै संस्कारको व्यवहारगत प्रयोग गरिनुपर्ने बताए ।

कार्यक्रममा शिक्षा शाखा स्रोत व्यक्ति महेश्वर जंगम,उमेश उप्रेती लगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।

तालिम कार्यक्रममा नैतिक शिक्षा, मानव मूल्यको ज्ञान, परम्परागत संस्कार, व्यवहारिक जीवन सीप, विद्यार्थीको चरित्र निर्माण, सकारात्मक सोच विकास तथा नागरिकका रुपमा सामाजिक उत्तरदायित्वजस्ता विषयमा प्रशिक्षण र अन्तरक्रिया भएको थियो । विषयमिल्दो कक्षा, अतिरिक्त क्रियाकलापहरु प्रार्थना सभाबाट नै विद्यार्थीलाई संस्कारको बारेमा ज्ञान दिँदै विद्यालय तहमा संस्कारयुक्त, अनुशासित र सकारात्मक सोच भएका विद्यार्थीहरुको व्यवहार निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको आयोजकले जनाएको छ । पछिल्लो समय पाठ्यक्रममै नैतिक शिक्षा समावेश गर्नुपर्ने बहस चलिरहेको सन्दर्भमा पनौती नगरपालिकाको यो पहललाई शिक्षा क्षेत्रमा उदाहरणीय प्रयासका रूपमा हेरिएको छ ।